ARTIGOS

CONTROL DE ALCOHOLEMIA NOS RESTAURANTES

Os controis de alcoholemia na estrada están a causar importantes problemas aos hostaleiros, especialmente aos restaurantes, pola baixada na venda de viños e, en maior maneira de licores. Hai xa meses que os restaurantes non venden practicamente unha copa na sobremesa de comidas e ceas.

Pero os hostaleiros non se conforman con esta nova realidade e decidiron ofrecer aos seus clientes un novo servizo: o auto control de alcoholemia.

Varios locais de,Vigo dispoñen de alcoholímetros a disposición dos seus clientes, que antes de abandonar o establecemento poden comprobar o seu estado. Supoño que aos que superen o máximo permitido, os responsables do local convidarano a pedir un taxi no canto de empregar o coche propio.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

VERDADES SOBRE A CERVEXA

Os galegos consumimos de media 38 litros de cervexa ao ano, fronte aos 79 litros anuais da media española (máis do dobre que en Galicia) ou os 89 litros por ano da zona sur de España.

Son datos publicados pola Asociación de Cerveceros Españoles que me dan a razón no que publicaba o pasado 22 de maio sobre unha enquisa na que se aseguraba que os galegos preferimos cervexa na hora do aperitivo, quedando o viño para o cuarto lugar, despois dos refrescos de cola e limón. + (Ver artigo do 22 de maio)

O conto é que esa enquisa faise por encargo dunha asociación de cervexeiros españois e publicase cada ano ao comezo do verán, sempre cos mesmos resultados. Semella que algunha asociación de fabricantes de cervexa está a empregar dito inquerito coma un elemento máis de marketing. Semella tamén que non lles importa mentir descaradamente se iso serve para vender máis cervexa.

A cervexa galega é das mellores de España. Penso que os seus fabricantes tamén son máis prudentes que algúns dos seus colegas españois.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

RESTAURANTE PARA ANORÉXICOS

Montar un restaurante para anorexicos paréceme a min que e como poñer no cine películas mudas para cegos. Pero para todo hai xente e parece que hai medio ano botou a andar en Berlín o primeiro establecemento deste tipo existente no mundo.

Contan que lle queda pouco de vida, ante a escasa resposta dun publico que seguramente no ten ningún interese nesta especialidade hostaleira. Respecto do cine mudo para cegos non escoitei nada. Se algunha vez houbo un debeu pechar xa.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

TOUCIÑO PARA RICOS

Recibo no buzón do correo o catálogo de produtos galegos do supermercado dunha grande superficie, no que se me anuncia que o mellor de Galicia desembarca alí. Chama, por certo, a atención que a portada estea escrita en galego, as 23 páxinas seguintes en castelán, excepto a información sobre as formas de pagamento da derradeira páxina, que volve estar en galego.

Pero o idioma non é a cuestión. O caso é que no apartado de charcutería ofrécennos “chicharrón gallego” que non é outra cousa que torrezmos de panceta cortada en tacos e non en liscos. Esa mesma preparación recibe tamén o nome de chicharrón en países tan lexanos como Cuba ou Colombia.

O caso é que tales chicharróns-torrezmos saen a 9,99 euros o quilogramo, que son catro céntimos máis que o prezo que no mesmo catálogo teñen as costeletas de tenreira, dous euros máis que os bistés de tenreira galega de primeira e case oito euros máis que a paleta de porco fresca. Chégalle ben aos torrezmos.

Claro que sempre haberá quen diga que estou a comparar un produto que pasou por unha manipulación industrial (os torrezmos) con outros que non son máis que carne fresca, así que imos cunha nova tanda de comparacións.

Se os torrezmos están a 9,99 o quilogramo, o lombo de porco adobado ou ao allo, está dous euros e pico máis barato. Os chourizos non superan os sete euros, o mesmo que a androlla e o butelo. O lacón enteiro anda por debaixo de cinco euros e partido e en anacos desalgados e listos para cociñar non chega aos oito, o mesmo prezo máximo que ten por quilogramo o xamón curado, sempre que se merque enteiro. Se o mercamos en porcións, sen óso nin pel, chegamos a 12 euros, so dous máis que o touciño frito. Todos son, coma os torrezmos, produtos transformados industrialmente.

Por certo que no mesmo catálogo atopamos boi de mar, ameixas, centolas, langostinos frescos ou cocidos, berberechos e gambas e cigalas arroceiras por debaixo dos devanditos 9,99 euros. A pescada fresca, o rape con cabeza, o polbo fresco, o bonito por pezas, por poñer algún exemplo, tampouco chegan a tal prezo.

Eu non sei se alguén entoleou o é que o mundo cambia a tal velocidade que a parte do porco que ata antonte era a menos prezada (o touciño) estase a converter no mellor do animal.

A ver se pasa co touciño o mesmo que sucedeu co bacallau ou as angulas, que de comida de pobres e abono de hortas chegaron a prezos insospeitados no primeiro caso e inalcanzables no segundo.

A este paso non imos poder comer máis que solomillo... ou millo solo.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

OS CAPÓS

MANUEL MARÍA
(En Terra Cha, 1954)

¡Este par de capós
da bisbarra vilalbesa!
¡Nunca ollei outros tan bos
en toda a terra luguesa!.

Cébanse moi ben cebados.
Hai que matalos despois.
¡Cando se ven desplumados
teñen un peso de bois!

FRANCISKANER CON SORBETE DE LIMÓN

No supermercado unha muller pedía cervexa Franciskaner, que non atopaba por ningures. O empregado que lla proporcionou asegurou que estaba moi boa ben fría.

A muller, que polo visto vivira en Alemaña, dixo que o mellor era servila con xeado de limón. Segundo ela o mellor é o sorbete. Haberá que probalo.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

O PICADILLO

La Cocina Práctica, o libro de cociña máis popular de cantos se publicaron en Galicia, máis coñecido polo alcume do su autor Picadillo, cumpre en 2005 un século de vida, xa que a primeira edición saíu ao mercado en 1905. Malia súa idade, continúa a ser unha referencia obrigada, anque sempre é preciso facer unha lectura crítica da obra, que cun século ás súas costas resulta absolutamente actual nalgúns aspectos e noutros xa non é máis ca un documento que nos amosa algúns dos costumes culinarios da Galicia de comezos do século XX, centrándose fundamental na cociña das clases máis podentes económicamente.

A ilustración amosa o anuncio insertado en La Voz de Mondoñedo o 13 de marzo de 1916, cando o libro tiña xa 11 anos de vida. Entón podía mercarse na imprenta de H. Mancebo, que segue actualmente segue a traballar na vila episcopal.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

O PICADILLO

La Cocina Práctica, o libro de cociña máis popular de cantos se publicaron en Galicia, máis coñecido polo alcume do su autor Picadillo, cumpre en 2005 un século de vida, xa que a primeira edición saíu ao mercado en 1905. Malia súa idade, continúa a ser unha referencia obrigada, anque sempre é preciso facer unha lectura crítica da obra, que cun século ás súas costas resulta absolutamente actual nalgúns aspectos e noutros xa non é máis ca un documento que nos amosa algúns dos costumes culinarios da Galicia de comezos do século XX, centrándose fundamental na cociña das clases máis podentes económicamente.

A ilustración amosa o anuncio insertado en La Voz de Mondoñedo o 13 de marzo de 1916, cando o libro tiña xa 11 anos de vida. Entón podía mercarse na imprenta de H. Mancebo, que segue actualmente segue a traballar na vila episcopal.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

CHOURIZOS EN MIAMI E GRELOS EN NOYA IORQUE

A administración norteamericana acaba de abrir as portas aos produtos españois procedentes do porcino, o que permitirá a exportación de xamóns, chourizos e outras marabillas dos nosos porcos cara Estados Unidos. O prezo que acaden alí é outra cousa, xa que practicamente calquera alimento español en Estados Unidos véndese a prezos por veces desorbitados.

Mercado hai. Inda que a inmensa maioría dos seus habitantes se someta a unha alimentación moi desordenada e de mala calidade no aspecto dietético, non é menos certo que nunha boa parte da sociedade norteamericana existe interese en mellorar a súa alimentación, cousa que moitas veces fan mirando a Europa (aceite de oliva, viños, conservas...) e sen preocuparlles moito o prezo.

Alí ninguén consume viño en tódalas comidas nin cociña a diario con aceite de oliva. Pero unha botella de viño nunha ocasión especial nunca faltará, como non vai faltar o aceite de oliva para amañar a ensalada desa mesma ocasión, sexa cal sexa o prezo. O prezo e o interese polo aceite, por exemplo, leva a que se comercialice aceite de oliva en pulverizador, de maneira que se poida amañar a ensalada coa menor cantidade posible de aceite.
Cos xamóns e embutidos seguramente pasará o mesmo, porque aos norteamericanos da cociña española o que máis lles gusta é a tortilla, seguida de paella, chourizos, xamón, etc.

Claro que o chourizo galego non vai ser novidade no xigante da América do Norte. Na primeira visita a Miami, en 1996, mirei con detalle os andeis do supermercado que me quedaba máis preto: Sedanos. Era un establecemento comprable con calquera Froiz ou Gadys galego. Entre os viños atopei albariño das Rías Baixas. Entre as conservas dúas marcas de caldo galego en lata, fabricado no propio país. Entre as carnes frescas, lacón, unto e chourizos. O lacón estaba envasado ao baleiro, sen marcas comerciais e rotulado en español (lacón) e inglés. O unto estaba cortado en toros e envasado ao baleiro. Tampouco tiña marcas e o rotulo falaba inglés e castelán con falta de ortografía (hunto).

Máis adiante din con chourizos, tamén envasados ao baleiro. Paréceme lembrar que foran fabricados en Chicago e que a súa marca comercial era “La galleguita”. Algún tempo despois, a través dunha reportaxe na televisión galega, souben que a fábrica era propiedade dun galego.

Algún tempo despois, en outubro de 2000, comín grelos en Manhattan. Foi en Wall Street, enfronte mesmo da Bolsa de Nova York, nun deses autoservizos onde compran a súa comida os executivos da zona. Había comida norteamericana, mexicana e chinesa. E había grelos, cocidos. Despois de comer marchamos a pe cara as Torres Xemeas. Ao pe mesmo da torre sur había uns postos de froitos e verduras na rúa, unha especie de mercadiño. Achegueime a curiosear o que se vendía alí e o primeiro que atopei foron grelos fresco. A un dólar o présa.

Parece que os galegos de Nuarca (Newark), ao outro lado do Hudson, andaban pola zona.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

LÁGRIMAS DE SANTIAGO

Hoxe despois da comida tomei un café con gotas. Puxéronme na mesa a botella da augardente para que me servira. A etiqueta falaba das lágrimas de Santiago e pensei que se trataba de oruxo galego. Sorprendeume descubrir que procedía de Toledo, concretamente de Casarrubias del Monte. Aínda me sorprendeu mais a explicación do responsable do restaurante: tratase unicamente de xustificarse ante os inspectores, non sei se de sanidade ou de facenda. O contido da botella era puro garrafón.

Outra mostra do concepto de excelencia de algúns hostaleiros galegos.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

A CALIDADE E O PREZO

Vivín 18 anos en Madrid e coñezo o que o madrileño medio sabe de Galicia: un país no que chove de seguido e no que resulta incómodo camiñar polas beirarrúas, non polo estreito das mesmas ou polo seu mal deseño ou construción, senón porque as nécoras e centolas, que andan soltas polas mesmas, non deixan sitio onde poñer os pes.

Así que o madrileño (e moitos outros turistas españois) ven a Galicia provisto do imprescindible impermeable e co apetito aberto a calquera cousa que se criara no mar e non sexa peixe nin bañista. O gusto do madrileño polo marisco é grande, polo que na capital existen moitas marisquerías nas que, por un prezo máis que razoable, un énchese de marisco de calidade máis que dubidosa.

Aí temos, pois, ao turista pasmando cos escaparates da rúa do Franco, en Santiago, decidido a comer as cigalas máis grandes que vexa e as mellores ameixas do país. Regado, claro está, cun albariño, que como xa mirou nas tendas de todo a un euro da mesma rúa, non está tan caro coma en Madrid.

Así que a parella entra no Pasaje, para min un dos mellores restaurantes de Compostela en materia de peixes e carnes, e pide ameixas das boas, e cigalas das grandes e albariño de calidade, que alí do fulero non hai. Cando chega a conta (138 euros para dúas persoas) chegan tamén as lamentacións e as protestas. Non saben que hoxe mesmo na lonxa do Muro, na Coruña, as cigalas chegaron a cotizarse a 100 euros o quilo, prezo ao que hai que engadir o transporte ata Santiago, a preparación, os custes do restaurante e os xustos beneficios duns e outros.

Que a conta sexa alta e non estea ao alcance de calquera peto non significa que o servizo fora caro. A calidade, en Galicia, págase. O mesmo que en Madrid.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

UNHA BODA E EINIBÓ

(Fragmento)
De Manuel Curros Enríquez
(En Aires da Miña Terra. 1880)

Mais xa de Bras na cociña
roxe o rixón na sartén,
ferven a cachón os potes
e cheira a aurego e prixel.

Preparada no sobrado
unha mesa de oito pes,
con catro mantés cuberta
porque non chega un manté,

fumegan enriba dela
tres barcales, todos tres
de chourizos cugulados,
lacón e vaca, a escoller.

Panochas por onde queira
de pan albeiro se ven,
bicas de centeo e millo
pra gusto de quen quixer;

e nun curruncho, con netos
alá por corenta e seis,
toupa de chea unha cántara
de purrela como a mel.

TEMPO DE GUINDAS

Andamos en tempos de cereixas e guindas, que son parecidas pero distintas.
Coas guindas faise en Galicia un delicioso licor, especialmente na zona norte do pais, que o sur é mais de licor café e de herbas.

Dende sempre na miña casa se fixo licor de guindase eu sigo a tradición. Fronte aos que se limitan a mesturar guindas e augardente, eu faigo un produto mais elaborado. No canto de augardente emprego cana de holandas (hai unha destilería en Narón), que ten un sabor menos intenso e, polo tanto, vai deixar que a froita acabe sendo a dominante. A cana mestúroa a partes iguais cun bo anís doce e, ademais das guindas engado uns paus de canela. Despois hai que deixar que traballe o tempo.

Existe o costume de consumir o licor de guindas poucos meses despois de preparado e sen maduración suficiente. Grave erro, xa que o licor gaña moito se o deixamos repousar uns anos.
Na miña casa estamos gastando agora o licor de1996. Exquisito.

Pero hai uns días probamos o de 2003. Xa esta moi ben, pero cando o probamos ao tempo do outro, comprendemos que ao licor de 2003 aínda lle falta un bo tempo de maduración. Teñan paciencia.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

ENSALADA DE VERÁN

Nos bares e tabernas mais castizos de Madrid e habitual que no verán as cañas de cervexa (caña e o vaso, e por eso pode tamén ser caña de viño ou, mais raramente, doutra bebida) se sirvan cunha tapa consistente nun anaco de pataca cocida, que pode ir acompañada de cebola,tomate, pemento verde, cogombro e ovo cocido, rociado cunha vinagreta: e a ensalada de verano.

Este prato e moi apreciado en plena tempada de calores madrileños, e forma parte de moitos menús, domésticos e de restaurante.

O prato e sinxelo pero moi saboroso. As patacas cócense con pel e delúvanse cando xa arrefriaron, córtanse e mestúranse de seguido cos tomates, cogombros e pemento verde cortados en anacos pequenos. Engádese o ovo cocido, tamén en cachos e amañase todo con sal, aceite de oliva e vinagre.

O resultado e inmellorable se a ensalada repousa na neveira algunhas horas antes de consumila.

Pódese servir con tinto de verano (viño tinto, gasosa, xeo e unha roda de limón) que e outra creación popular madrileña, da que acabou apropiándose unha coñecida marca de gasosas. A hostalería madrileña esta chea de galegos, así que igual algún deles tivo algo que ver co invento.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

DEGUSTACIÓN DE CARNE DE POTRO

A rapa das bestas de Candaoso, nos montes de Boimente (viveiro) ofrecerá este ano unha degustación gratuíta de carne de potro, un producto que en países como Francia acada un aprecio e un prezo superior ao do vacún, e que en Galicia, en prácticamente en toda España, goza de pouca estima por parte dos consumidores. Peor para eles.

Candaoso ven unirse á veciña Muras, onde cada ano se dedica unha festa á degustación desta carne, a pesar do cal o consumo da mesma é moi escaso en Galicia, que pola contra ten condicións para ser un gran productor da mesma.

Do potro sácanse pezas destinadas a bistés e costeletas para fritir ou asar, costelas para o churrasco e pezas para guisar. A min gústame especialmente a carne de potro guisada cun adobo de allo e sal, dourada en aceite de oliva, no que tamén se douran unhas cebolas xunto coa carne, co engadido de algo de viño branco e, se cadra, unhas frebas de azafrán. O guiso lembra a carne de caza, especialmente cando se trata de carne de potros criados en libertade nos montes galegos.

A carne de potro é a máis tenra de cantas carnes se destinan ao consumo humano, a mellor fonte de ferro (excepción feita do fígado e outros despoxos), con menor contido en graxa que o vacún. Unha delicia que en Galicia nos resistimos a aceptar plenamente.

Unha advertencia: o cabalo, coma o porco, pode trasnmitir a triquinose, polo que resulta imprescindible mercar carne que ofreza tódalas garantías sanitarias e non consumir nunca esta carne crúa ou pouco cociñada.

+ A exquisita cecina de cabalo

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

O "CALENTITO"

Anda estes días nas pantallas de cine unha película titulada El Calentito, sobre as historias dun local da movida madrileña que tivo unha época de gloria hai xa tempo.

O primeiro Calentito madrileño, entre as prazas de Callao e Santo Domingo, era un pequeno bar que no canto de churros ofrecía calentitos, e de aí o nome.

Os calentitos son unha especialidade andaluza, unha especie de churros de masa esponxosa, semellantes as porras madrileñas pero co gordo duns churros normais.

Imaxino agora que algúns lectores preguntaranse que demos son as porras madrileñas, aparte do que lles colga aos guardias, eso si, polo lateral.

As porras son unha das grandes creacións da cociña popular madrileña. Semellan churros descomunais (trinta centímetros de longo, tres de diámetro), pero inda que leven os mesmos ingredientes (auga fervendo na que se engade fariña de trigo e sal) son moi diferentes dos churros.

Din que os churreiros madrileños poñen un pouco de aceite na masa das porras, e pode que tamén algo de bicarbonato ou levadura química, e que despois deixan arrefriar por completo a masa antes de fritila. A masa dos churros, pola contra frítese acabada de facer, quente.

O proceso de fritura das porras ten o seu arte e normalmente interveñen dúas persoas: unha manexa o aparello que conten a masa e bótaa no aceite ben quente. O segundo manexa a masa que vai caendo no aceite con dúas varas, movéndoa ata que no aceite queda unha enorme espiral de masa, que pode chegar a ter mais de medio metro de diámetro, segundo o tamaño da cazola que se emprega para fritir. Unha vez que a masa esta frita por un lado, os mesmos paus serven para darlle a volta e mais tarde para sacalas do aceite e poñer a gran espiral frita sobre a mesa na que a ma experta do churreiro cortara tódalas porras do mesmo longo.

As porras vendes por unidades. As últimas que merquei, aló por Semana Santa, estaban a 25 céntimos cada unha.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

AREQUIPE

De neno os tofes eran os caramelos que mais me gustaban, xunto con uns pequerrechiños de nata, que eran moi saborosos. O bar de Mogo, en Ferreira do Valadouro, era o mellor sitio para mercalos, xa que tiña un amplo surtido de lambetadas.
Co tempo aprendín que os tofes eran fundamentalmente leite e azucre cocidos, e que a mesma preparación aparecía o mesmo en Inglaterra que na América central e do sur.

O leite cocido con azucre durante un longo tempo, ata que espesa e colle unha bonita cor tostada, chamase dulce de leche en Arxentina, cajeta en Mexico e arequipe en Colombia, por poñer algún exemplo.

Onte comín figos en xarope con arequipe, feitos na casa pola miña muller, que chegou a España dende o barrio bogotano do Quiroga hai xa dúas décadas.

O arequipe pódese comer tal como sae do bote. Collese cunha culler e lambese aos poucos. Con queixo tamén esta moi bou, ou estendido sobre as obleas que venden algunhas tendas galegas e que eu teño por salmantinas.

Polo que respecta a elaboración do doce, as receitas ortodoxas falan de longas horas de cocción do leite con azucre e canela, a lume lento e sen deixar de remexer para que non pegue. Pero hai un sistema moito mais rápido e sinxelo: collese un bote de auga condensado e, pechado como ben da tenda, metese nunha ola a presión, cóbrese con auga, tapase a ola e cocese preto dunha hora. E xa esta listo o arequipe.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

SAN XOAN: MES DE CEREIXAS E SARDIÑAS

O mes de xuño, San Xoán no calendario popular, sería sempre o mes da cereixas, como foi por moito tempo, de non darse case simultaneamente tres factores determinantes: a desaparición das cerdeiras en boa parte de Galicia, a chegada masiva desta froita procedente doutras zonas e a implantación do costume das sardiñas asadas na noite de San Xoán.

Segundo meu pai, que pasa dos oitenta e leva andado moito, era precisamente o 24 de xuño, San Xoán, o día de comer as cereixas no Valadouro. No val da Amaía, en Brión, onde agora vivo, esa data adiantábase cinco días, ata o 19 de xuño, festividade de San Andrés. Hoxe practicamente non quedan cerdeiras nin no Valadouro nin na Amaía, o mesmo que non queda o costume de comer as cereixas nesa data, nin o de comer esta froita acompañada de pan, como era habitual hai décadas.

Eran aqueles tempos de alta estacionalidade no consumo da froita, xa que o comercio deste tipo de alimentos se limitaba practicamente á mesma comarca, onde tódalas cereixas se recollían a un tempo, coas pequenas diferenzas que supoñían as distintas variedades de cerdeiras, que adiantaban ou retrasaban algo a maduración respecto do habitual. Hoxe atopamos cereixas no mercado xa polo Nadal, normalmente importadas de Chile, a uns prezos esaxerados e dunha calidade máis ben escasa. Despois chegan as cereixas estremeñas do Jerte, que teñen unha presentación extraordinaria e prezos máis axeitados, pero sen a calidade das cereixas de antes. E se un ten sorte ou remexe o suficiente por prazas e mercados poderá comer tamén unhas boas cereixas galegas. Eu prefiro as que no Valadouro chaman blancás e pola zona de Chantada da onza.

Malia todo, este mes de xuño son moitas as vilas e barrios de Galicia que festexan a cereixa: Beade, en Vigo; Ombre, en Pontedeume; Paiosaco, en Laracha; Ribas de Sil, e tantos outros que se quedan no tinteiro. Pero non deixan de ser minoría fronte a quenes se renden aos encantos da sardiña na noite máxica do San Xoán.

Do o refrán que “Por San Xoán xa a sardiña pinga o pan” o que quere dicir que a finais de xuño o peixe comeza a estar no seu mellor momento, que se prolongará ao longo do verán. Non é o final de xuño o mellor momento da sardiña, senón o inicio do seu esplendor.

O caso é que chegado San Xoán, a demanda de sardiñas disparase e chéganse a pagar prezos elevadísimos. O caso é que na noite do 23 non falten derriba da brasa, que compartirán con churrascos e chourizos.

Contra o que se poida pensar, este é un costume relativamente recente. A mediados do século XX non se atopa nos xornais galegos unha soa información sobre sardiñadas na noite de San Xoán. Moito menos sobre churrascadas. Tampouco hai datos, na información sobre as lonxas e a rula de peixe, que indique un incremento de prezos ou de demanda de sardiñas nesa época.

Nunha revisión dor xornais galegos a primeira nova que atopamos sobre unha sardiñada na noite de San Xoán corresponde á localidade pontevedresa de A Estrada, e atópase no programa das súas festas patronais, que di “Por la noche, verbena a cargo de la orquestas ‘Venus’. Inauguración de extraordinario alumbrado. Quema del ‘lumeiro’ de San Juan, sesión de fuegos artificiales y ofrecimiento gratuito de sardinas a la brasa y vino del país”. Curiosamente, o programa aparece publicado no xornal ao día seguinte da sardiñada, é dicir, o 24 de xuño. Corría o ano 1970.

A partir desa data cada ano hai máis datos sobre o consumo de sardiñas por San Xoán: “Próximo el San Juan escasea la sardina”, “Las fiestas de San Juan y la escasez hicieron subir el precio de las sardinas”, “A mil pesetas la caja de sardinas. Las lumeiradas de San Juan provocaron el disparo de los precios”. Estas tres frases aparecen en distintos xornais dos anos 1973, 1974 e 1975. Antes de 1970 nin unha mención.

¿Significa esto que as sardiñadas de San Xoán naceron en 1970?. Non. Pero non é menos certo que o costume non é moi anterior a esa data, inda que hoxe vivamos as sardiñadas do San Xoán como se dunha tradición de séculos se tratara. En calquera caso, que aproveite!.

Artigo publicado en El Progreso

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com

PARA MELÓN, O DE OUTONO

Nas ultimas semanas os andeis cas froiterías enchéronse de sandías e melóns, que son as froitas mais características do verán español.

Unha raxa de sandía fría sempre presta nun día de calor. Pero no caso dos melóns a cousa cambia e a decepción acostuma a seguir as gañas coas que abrimos a froita. Poucos melóns de verán ofrecen a calidade que agardamos deles. Os madrileños, grandes consumidores desta froita, acostuman dicir: este melón esta pepino.

O mellor melón que comín na miña vida merqueino en Almendralejo, Estremadura, nun mes de outubro, no que as rúas da vila se enchen de postos nos que se venden miles de melóns e Sandiás. Aquel melón estremeño estaba xusto no seu punto de madurez, doce e cunha textura perfecta. E sabía a melón.

© Miguel Vila Pernas

*miguel(arroba)colineta.com